معرفی 1,6-هگزان‌دی‌ال

1,6-هگزان‌دی‌ال (1,6-Hexanediol) یک ترکیب آلی از خانواده دی‌ال‌ها (دی‌الکل‌ها) است که دارای دو گروه هیدروکسیل در دو انتهای زنجیره شش‌کربنی خود می‌باشد.
فرمول شیمیایی آن C₆H₁₄O₂ است و به‌صورت مایع بی‌رنگ، چسبناک و با بوی ملایم شناخته می‌شود.
این ماده یکی از مواد اولیه‌ی مهم در تولید پلی‌استرها، پلی‌یورتان‌ها و رزین‌های اپوکسی است.

ویژگی‌ها و خواص فیزیکی و شیمیایی

فرمول شیمیایی: C₆H₁₄O₂

جرم مولی: 118.17 g/mol

شکل ظاهری: مایع بی‌رنگ و چسبناک

نقطه جوش: 250 °C

نقطه ذوب: 42 °C

چگالی: 0.96 g/cm³ در 25°C

حلالیت: محلول در آب، اتانول و استون

1,6-هگزان‌دی‌ال دارای دو گروه –OH در دو انتهای زنجیره‌ی کربنی است که باعث افزایش قطبیت و قابلیت تشکیل پیوند هیدروژنی می‌شود.

کاربردهای 1,6-هگزان‌دی‌ال

۱. تولید پلی‌یورتان‌ها (Polyurethanes):
به‌عنوان زنجیره‌ساز (Chain Extender) در واکنش ایزوسیانات‌ها با دی‌ال‌ها برای تولید پلی‌یورتان‌های الاستومری و رزینی به کار می‌رود.

۲. تولید پلی‌استرها و پلی‌اتیلن ترفتالات (PET):
در فرمولاسیون پلی‌استرهای گرمانرم برای افزایش انعطاف‌پذیری و مقاومت شیمیایی استفاده می‌شود.

۳. تولید رزین اپوکسی و آکریلیک:
باعث افزایش استحکام مکانیکی و بهبود چسبندگی رزین‌ها می‌شود.

۴. صنایع پوشش و رنگ:
به‌عنوان ماده‌ی افزودنی در رنگ‌ها و لاک‌ها برای بهبود براقیت و مقاومت در برابر رطوبت استفاده می‌شود.

۵. صنایع دارویی و آرایشی:
در مقادیر کنترل‌شده، به‌عنوان حلال و نرم‌کننده (Humectant) در محصولات مراقبت پوستی و کرم‌ها کاربرد دارد.

روش تولید

1,6-هگزان‌دی‌ال معمولاً از هیدروژناسیون آدیپالدهید یا آدیپیک اسید به دست می‌آید.
فرایند صنعتی به‌صورت زیر انجام می‌شود:

اکسیداسیون سیکلوهگزان به آدیپیک اسید

تبدیل آدیپیک اسید به آدیپالدهید

هیدروژناسیون آدیپالدهید در حضور کاتالیزور نیکل برای تولید 1,6-هگزان‌دی‌ال

نکات ایمنی و نگهداری

در صورت تماس با پوست یا چشم، ممکن است باعث تحریک شود.

از تماس مستقیم و استنشاق بخارات خودداری شود.

در ظرف دربسته، در محیط خشک و خنک و به دور از منابع حرارتی نگهداری گردد.

در صورت نشت، با مواد جاذب غیرقابل‌اشتعال مانند شن خشک تمیز شود.